The 52 Schermer Polder Windmills in 1928 from JOIR Design on Vimeo.


Droogmakerij de Schermer is rond 1635 door mensenhanden gemaakt. Voornamelijk gegoede burgers uit Alkmaar besloten het binnenmeer droog te leggen en het land te ontginnen. Voordat de 52 molens hun werk deden had noordwest Nederland zich gevormd tot een nat, moerasachtig landschap.

Meer dan 1100 jaar geleden bestond het noordwesten van Nederland uit een opbollend veenpakket. Het land bleek voor de mens eenvoudig bewoonbaar te maken. Het natte, zompige land kon worden drooggemaakt door sloten te graven voor de afwatering.

Deze ontginning van het veen had twee gevolgen. Ten eerste klinkt het veen in, de bovenlaag wordt zwaarder en drukt op de zompige onderlaag. En ten tweede oxideert de bovenlaag. Deze twee processen zorgden voor een daling van het totale pakket, zelfs meerdere meters per honderd jaar.

Het water kreeg vrij spel. Kleine ontginningsrivieren zoals de Scimere en de Baemestra groeiden uit tot binnenmeren Schermeer en Beemster. Het water werd een serieuze bedreiging voor de mensen. Zo verdween het oude dorp Noordschermer tijdens de Sint Elisabethsvloed zelfs voor een deel in het water.

Door dammen aan te leggen (onder ander de Zaandam, de Knollendam en de Monnickendam) sloot men het gebied af van het buitenwater uit onder andere de Zuiderzee. Maar de ontwatering van dit steeds lager liggende land bleef een zorg. Door de inzet van molens kon men verschillende meertjes droogleggen. Het werd een succes, want het nieuwe land was vruchtbaar en goed in cultuur te brengen.

Al snel werden ook de grotere meren drooggemalen. Met als laatste huzarenstuk in deze contreien het 4.726 hectare grote Schermeer. In 1633 ging de eerste schop de grond in, in 1635 viel het meer droog en in 1637 werden de eerste stolpen gebouwd.
500 hectare ging naar het stadsbestuur van Alkmaar, maar ook de bestuurders van andere omringende steden kregen hun deel. Ze verpachtten hun grond die uiteindelijk niet zo vruchtbaar was als gehoopt. Maar de cirkel was rond. De allereerste ontginning maakte van land water en de inpoldering maakte van water weer land.

(Tekst naar een artikel van drs. Noor Ney in jubileumkrant Schermer 375.).

Beschrijving van de molens

beschrijving molens 2

Van Scimere naar Schermer

t schermer museum

Molenverhalen in de Schermer

verhalen